Eén op de drie civiele zaken wordt ter zitting geschikt, maar de meeste juristen zijn er nauwelijks in getraind. Hier vind je inzichten, lezingen en trainingen om dat te veranderen.
Uit onderzoek blijkt dat schikken een van de belangrijkste manieren is om juridische problemen op te lossen (zie kader voor de meest recente cijfers op 1 november 2025).
Juristen onderhandelen dagelijks. Advocaten zijn zelfs gedragsrechtelijk verplicht om eerst te onderzoeken of een minnelijke regeling mogelijk is voordat zij een procedure mogen starten (gedragsregel 5).
Eigenlijk is het vreemd dat er in literatuur en de opleiding van juristen relatief weinig aandacht voor is.
Mensen gaan op verschillende manieren om met juridische problemen: ze kunnen toegeven, negeren (vermijden of niets doen), vechten, afkopen, mediëren, onderhandelen of bijvoorbeeld procederen. In de praktijk blijken mensen juridische problemen vaak op te lossen met een schikking (ook wel minnelijke regeling genoemd). Dat is een afspraak waarbij zij (een deel van) het conflict oplossen (en afzien van een (deel van de) procedure.
De keuze schikken of procederen wordt bijna altijd gemaakt. En zelfs als partijen gaan procederen, dan is de kans groot dat ze alsnog zullen gaan onderhandelen en schikken. Want een van de doelen van de mondelinge behandeling is het onderzoeken of het geschil met een schikking kan worden beëindigd.
Het schikkingsproces begint ter zitting. Rechters onderzoeken actief met partijen of er mogelijkheden zijn voor een minnelijke regeling (art. 87 lid 2 onder c Rv). Als die er zijn, dan wordt de mondelinge behandeling geschorst zodat partijen op de gang – buiten aanwezigheid van de rechter – verder kunnen exploreren of een oplossing haalbaar is. Meestal zijn het de advocaten die namens partijen onderhandelen.
Als ze een oplossing vinden, dan eindigt daarmee (een deel van) de procedure. De schikking wordt vastgelegd in een proces-verbaal (art. 89 lid 1 Rv, die heeft executoriale werking) en de zaak wordt geroyeerd. Zien partijen wel ruimte voor een minnelijke oplossing, maar lukt het niet om die uit te onderhandelen op de gang, dan kan de zaak voor korte tijd (meestal twee weken) worden aangehouden. Bereiken partijen geen regeling, dan wordt de procedure voortgezet.
Op deze website schrijf ik onregelmatig over bevindingen in de praktijk en wetenschap.
Daarnaast geef ik lezingen en trainingen over schikken, met aandacht voor de effectiviteit van schikkingsinterventies en de dynamiek ter zitting en op de gang.
Deze website werd tot 1 januari 2026 onderhouden door de zeer ervaren mediators/onderhandelaars en opleiders Dick Allewijn en Jacqueline Spierdijk. Zij gaven samen lange tijd trainingen aan procesjuristen (civiel- en bestuursrecht). Ze besloten daarmee eind 2025 te stoppen en vroegen mij of ik deze website wilde overnemen. Met veel plezier.
Sindsdien schrijf ik, Lucas Lieverse, op deze website over de schikkingspraktijk. Ik ben jurist (voormalig advocaat), docent en onderzoeker en verbind wetenschappelijke inzichten met praktijkervaring met het doel een bijdrage te leveren aan de schikkingspraktijk.
De Geschilbeslechtingsdelta 2024 is uit. Dat onderzoek brengt in kaart hoe Nederlandse burgers omgaan met juridische problemen. Wat leert het onderzoek over de schikkingspraktijk?
Wat maakt een zitting effectief en rechtvaardig? Hoe verbind je geschilbeslechting met conflictoplossing?